Design Museum Den Bosch heeft op 10 november een kleine presentatie geopend over de belofte dat iedereen het in Amerika kan maken. American Dream toont sieraden en objecten uit de eigen collectie en is te zien tot en met 17 oktober 2027. Het museum gebruikt die stukken om te laten zien wie van de droom profiteert en wie erbuiten valt.
Een droom met een prijs
De American Dream bestaat al sinds de zeventiende eeuw: het idee dat welvaart en succes voor iedereen bereikbaar zijn, mits je hard genoeg werkt. De tentoonstelling zet daar vraagtekens bij. Ze gaat over de prijs van economische groei, politieke macht en persoonlijk succes, en over de vele mensen voor wie de droom nooit uitkwam. Het museum stelt dat de droom evengoed inspireert als dat hij ongelijkheid goedpraat. Dat is een actuele vraag nu het vertrouwen in vooruitgang en democratie onder druk staat.
De presentatie is compact: een bezoek kost tien tot twintig minuten. Juist daardoor valt elk stuk op. De sieraden en objecten gaan over goud en rijkdom, over verlangen en consumptie, maar ook over oorlog, uitsluiting en verwachtingen die niet werden waargemaakt. Te zien is werk van onder anderen Rhonda Zwillinger, de Amerikaanse kunstenaar Keith Haring, Göran Kling, Carolyn Kriegman en Martí Guixé.
Een gouden toets op het toetsenbord
Het beeld dat het museum voor de tentoonstelling gebruikt, is de Gold key $4 van de Catalaanse ontwerper Martí Guixé uit 2002. Het is een replica van de toets met het cijfer 4 en het dollarteken, maar dan in goud. Je kunt hem als een soort prothese op de plek van de gewone toets op een computertoetsenbord zetten. Guixé omschrijft het als een kruising tussen een sieraad en een technisch object. Hij maakte het als commentaar op de nieuwe digitale economie en de ontwikkelaars van apps en platforms die in korte tijd rijk werden, soms legaal, soms niet.
Het object laat goed zien hoe deze tentoonstelling werkt. Het is klein en speels, maar het zegt iets over geld, werk en de hoop op snel succes. Een sieraad hoeft in deze collectie niet alleen mooi te zijn; het kan ook een standpunt innemen.
Terug naar de Kruithuis-jaren
American Dream verwijst naar een tentoonstelling van ruim 35 jaar geleden: American Dreams, American Extremes, met sieraden uit de Verenigde Staten, in Museum Het Kruithuis. Zo heette het museum toen het nog in het historische Kruithuis in ‘s-Hertogenbosch zat. In 1988 begon het daar met een sieradencollectie, internationaal van opzet en gericht op werk vanaf 1950. Oud-directeur Yvonne Joris bouwde die collectie op tot zo’n 1.500 stukken, met de nadruk op Nederlandse en Amerikaanse sieraadontwerpers.
De Nederlandse kant van die collectie is stevig verankerd. Het museum beheert onder meer de archieven van Gijs Bakker, Marion Herbst en Emmy van Leersum, ontwerpers die het moderne Nederlandse sieraad een eigen, vaak conceptuele richting gaven. Gijs Bakker ontwierp ook meubels, zoals de Stripstoel. Dat een sieraad een idee mag uitdragen in plaats van alleen te versieren, is een gedachte die goed past bij wat er zo Dutch is aan Dutch design.

Van Kruithuis naar Design Museum
Het museum verhuisde later uit het Kruithuis en kreeg in 2013 een nieuw gebouw van architect Hubert-Jan Henket aan De Mortel, achter het Noordbrabants Museum. In 2018 veranderde de naam in Design Museum Den Bosch. Met American Dream haalt het museum een stuk van die eigen geschiedenis terug. De Amerikaanse sieraden uit de collectie krijgen een nieuwe lading in een tijd waarin de belofte van welvaart voor iedereen opnieuw ter discussie staat.
Aanleiding voor dit artikel is nieuws van Design Museum Den Bosch.







