Goud, glamour en kritiek: American Dream in Design Museum Den Bosch

Gold key $4 (2002) van Martí Guixé: gouden toetsenbordtoets, te zien in American Dream in Design Museum Den Bosch

Design Museum Den Bosch heeft op 10 november een kleine presentatie geopend over de belofte dat iedereen het in Amerika kan maken. American Dream toont sieraden en objecten uit de eigen collectie en is te zien tot en met 17 oktober 2027. Het museum gebruikt die stukken om te laten zien wie van de droom profiteert en wie erbuiten valt.

Een droom met een prijs

De American Dream bestaat al sinds de zeventiende eeuw: het idee dat welvaart en succes voor iedereen bereikbaar zijn, mits je hard genoeg werkt. De tentoonstelling zet daar vraagtekens bij. Ze gaat over de prijs van economische groei, politieke macht en persoonlijk succes, en over de vele mensen voor wie de droom nooit uitkwam. Het museum stelt dat de droom evengoed inspireert als dat hij ongelijkheid goedpraat. Dat is een actuele vraag nu het vertrouwen in vooruitgang en democratie onder druk staat.

De presentatie is compact: een bezoek kost tien tot twintig minuten. Juist daardoor valt elk stuk op. De sieraden en objecten gaan over goud en rijkdom, over verlangen en consumptie, maar ook over oorlog, uitsluiting en verwachtingen die niet werden waargemaakt. Te zien is werk van onder anderen Rhonda Zwillinger, de Amerikaanse kunstenaar Keith Haring, Göran Kling, Carolyn Kriegman en Martí Guixé.

Een gouden toets op het toetsenbord

Het beeld dat het museum voor de tentoonstelling gebruikt, is de Gold key $4 van de Catalaanse ontwerper Martí Guixé uit 2002. Het is een replica van de toets met het cijfer 4 en het dollarteken, maar dan in goud. Je kunt hem als een soort prothese op de plek van de gewone toets op een computertoetsenbord zetten. Guixé omschrijft het als een kruising tussen een sieraad en een technisch object. Hij maakte het als commentaar op de nieuwe digitale economie en de ontwikkelaars van apps en platforms die in korte tijd rijk werden, soms legaal, soms niet.

Het object laat goed zien hoe deze tentoonstelling werkt. Het is klein en speels, maar het zegt iets over geld, werk en de hoop op snel succes. Een sieraad hoeft in deze collectie niet alleen mooi te zijn; het kan ook een standpunt innemen.

Terug naar de Kruithuis-jaren

American Dream verwijst naar een tentoonstelling van ruim 35 jaar geleden: American Dreams, American Extremes, met sieraden uit de Verenigde Staten, in Museum Het Kruithuis. Zo heette het museum toen het nog in het historische Kruithuis in ‘s-Hertogenbosch zat. In 1988 begon het daar met een sieradencollectie, internationaal van opzet en gericht op werk vanaf 1950. Oud-directeur Yvonne Joris bouwde die collectie op tot zo’n 1.500 stukken, met de nadruk op Nederlandse en Amerikaanse sieraadontwerpers.

De Nederlandse kant van die collectie is stevig verankerd. Het museum beheert onder meer de archieven van Gijs Bakker, Marion Herbst en Emmy van Leersum, ontwerpers die het moderne Nederlandse sieraad een eigen, vaak conceptuele richting gaven. Gijs Bakker ontwierp ook meubels, zoals de Stripstoel. Dat een sieraad een idee mag uitdragen in plaats van alleen te versieren, is een gedachte die goed past bij wat er zo Dutch is aan Dutch design.

Frank Tjepkema, Bling Bling (2002)

Van Kruithuis naar Design Museum

Het museum verhuisde later uit het Kruithuis en kreeg in 2013 een nieuw gebouw van architect Hubert-Jan Henket aan De Mortel, achter het Noordbrabants Museum. In 2018 veranderde de naam in Design Museum Den Bosch. Met American Dream haalt het museum een stuk van die eigen geschiedenis terug. De Amerikaanse sieraden uit de collectie krijgen een nieuwe lading in een tijd waarin de belofte van welvaart voor iedereen opnieuw ter discussie staat.

Aanleiding voor dit artikel is nieuws van Design Museum Den Bosch.

Misschien vind je dit ook interessant?

Laatste berichten
Dutch design top 100
  1. Rood-Blauwe stoel – Gerrit Rietveld
  2. Knotted Chair – Marcel Wanders
  3. Chest of drawers – Tejo Remy
  4. Sloophouten kast – Piet Hein Eek
  5. Worker Chair – Hella Jongerius
  6. Zigzagstoel – Gerrit Rietveld
  7. Tree Trunk Bench – Jurgen Bey
  8. 85 lamps – Rody Graumans
  9. Bone chair – Joris Laarman
  10. Do hit chair – Marijn van der Pol
  11. Cinderella table – Demakersvan
  12. Rag chair – Tejo Remy
  13. Revolt chair – Friso Kramer
  14. Light blubs – Pieke Bergmans
  15. Kokon furniture – Jurgen Bey
  16. Endless chair – Dirk vander Kooij
  17. S33 & S34 Buisstoelen – Mart Stam
  18. Buizenstoel – Piet Hein Eek
  19. Oorstoel – Jurgen Bey
  20. Set up shades lamp – Marcel Wanders
  21. Real Time klok – Maarten Baas
  22. sm05 – Cees Braakman
  23. Poldersofa – Hella Jongerius
  24. Seven chairs in seven days – Ineke Hans
  25. Smoke chair – Maarten Baas
  26. Diagonaalstoel Gispen
  27. Jumper stoel – Bertjan Pot
  28. Boekenstoel – Richard Hutten
  29. Ahrend 380 stoel – Ineke Hans
  30. Carbon chair – Bertjan Pot & Marcel Wanders
  31. Wonderlamp – Studio Job & Pieke Bergmans
  32. Knitted lamp – Hella Jongerius
  33. Sexy Relaxy stoel – Richard Hutten
  34. Sticky lamp – Chris Kabel
  35. FLAX lamp – Christien Meindertsma
  36. Shylight lampen Rijksmuseum – Studio Drift
  37. Plain collection – Maarten Baas
  38. Hondenkrabpaal – Studio Erik Stehmann
  39. Bruynzeel keuken – Piet Zwart
  40. Metamorphosis – Pieke Bergmans
  41. Mitate lampen – Wieki Somers
  42. Beugelstoel – Gerrit Rietveld
  43. Random Light – Bertjan Pot
  44. A forest chair – Kranen Gille
  45. Sushi collection – Edward van Vliet
  46. Groeten uit Holland – Rob Eckhardt
  47. Beautiful Bulb lampen – Annebet Philips
  48. CMYK lamp – Dennis Parren
  49. Chair of textures – Tjep
  50. Miss Judith krukje – Demakersvan
  51. High Tea Pot – Wieki Somers
  52. Frog table – Hella Jongerius
  53. Clay Furniture – Maarten Baas
  54. Domoor beker – Richard Hutten
  55. Paper chandelier – Studio Job
  56. Giso-lampen – Gispen
  57. Heracleum lamp – Bertjan pot
  58. Rocking Bead chair – Vroonland & Vaandrager
  59. Aran Rug – Christien Meindertsma
  60. Berlage stoel – Richard Hutten
  61. LaWo I – Han Pieck
  62. Sauspan – Aldo Bakker
  63. Gispen 412 fauteuil – W.H. Gispen
  64. Dutchtub – Studio Weltevree
  65. Zeppelin kroonluchter – Marcel Wanders
  66. Liquid pillows – Pepe Heykoop
  67. Rising furniture – Robert van Embricqs
  68. Flux chair – Fluxfurniture
  69. Lace Fence hek – Demakersvan
  70. ExpanTable – Laurien Oversier
  71. Oturakast – Rianne Koens
  72. Inflating light lampen – Erik Stehmann
  73. 3D printing vs copyright stoel – Diederik Schneemann
  74. BLOOM! pot en lamp – Rob Slewe
  75. Fragile Future III lamp – Studio Drift
  76. Empty chair – Maarten Baas
  77. Netted lamp – Bertjan Pot
  78. Raw and Rising lamp – Pepe Heykoop
  79. Skeleton Dress – Iris van Herpen
  80. Phat Knits – Bauke Knottnerus
  81. Tiebreak stoel – Bertjan Pot
  82. Light Forest – Ontwerpduo
  83. Sloophouten tafel – Piet Hein Eek
  84. Domestic animals – Guus van Leeuwen
  85. Jug takes care of Cup – Aldo Bakker
  86. Koraalvaas – Pol’s Potten
  87. Project Egg – Michiel van der Kley
  88. Up you go – Jack Brandsma
  89. Random Chair – Bertjan Pot
  90. French Carafe – Kaptein Roodnat
  91. T-chair – Annebet Philips
  92. Bits & Crafts – Joris Laarman
  93. Flax Poef – Christien Meindertsma
  94. Centraal Museum Kroonluchter Richard Hutten
  95. The killing of the piggy bank – Marcel Wanders
  96. One more time klok – Kiki van Eijk
  97. Cow chair – Niels van Eijk
  98. Stripstoel – Gijs Bakker
  99. Bureau accessoires collectie Dick van Hoff
  100. Jouw suggestie hier?