Endless chair: de robotstoel waarmee Dirk van der Kooij in 2011 won

Endless chair van Dirk van der Kooij, een stoel van gerecycled plastic die door een robotarm laag voor laag is opgebouwd

Op de Dutch Design Week van 2011 ging een Dutch Design Award naar een stoel die niet door een meubelmaker in elkaar was gezet, maar door een robot was getekend. De Endless chair van Dirk van der Kooij bestaat uit één lange streng gesmolten, gerecycled plastic, die een robotarm laag voor laag op elkaar legt. Het Dutch Design Yearbook schreef dat jaar al dat dit weleens het designicoon van het jaar kon worden.

Een stoel uit één draad

Wie de Endless chair van dichtbij bekijkt, ziet geen naden, schroeven of verbindingen. De hele stoel is één doorlopende lijn plastic, dik als een veter, die heen en weer gaat en zich opstapelt tot zitting, rugleuning en poten. Het resultaat is een brede, golvende monoblokstoel met een geribbelde huid. Die ribbels zijn geen afwerkingsfout die is weggepoetst: een motor die niet helemaal gelijkliep gaf het oppervlak een geschulpt patroon, en Van der Kooij besloot dat te houden.

Het plastic kwam in het begin uit oude koelkasten, zo beschreef het Italiaanse Domus in november 2010. Omdat elke partij gerecycled materiaal een eigen geschiedenis heeft, verschilt de kleur per stoel een beetje. Dat geeft elke Endless chair een eigen tint, ook al komen ze uit dezelfde machine. De stoel meet ongeveer 40 bij 62 centimeter, is 80 centimeter hoog en weegt zo’n 16 kilo; de zithoogte is 40 centimeter.

De robot als gereedschap

De stoel begon als afstudeerproject. Op de Design Academy Eindhoven ging Van der Kooij aan de slag met gerecycled plastic, en hij zocht een manier om er meubels van te maken zonder dure mallen. Hij bouwde een afgedankte industriële robotarm om tot een machine die plastic kon extruderen. Volgens zijn eigen studio was dat de eerste robot ter wereld die op die manier plastic meubels maakte. Het ombouwen kostte hem ongeveer een jaar.

De robot bouwt de stoel liggend op zijn zij op, laag na laag. Van der Kooij werkte daarbij zoals een ontwerper met hout of metaal zou werken: een stoel maken, kijken wat er beter kan, aanpassen en opnieuw beginnen. Het verschil is dat zijn tekening niet op papier staat, maar in de bewegingen van de robotarm. De jury van de Dutch Design Awards zag in de stoel een voorbeeld van een nieuwe beweging onder ontwerpers: makers die hun eigen productiemachines ontwikkelen in plaats van hun ontwerp aan een fabriek over te laten.

Endless Rocking Chair van Dirk van der Kooij, de schommelversie van de Endless chair van gerecycled plastic
Foto: Kooij (Dirk van der Kooij)

Van prototype naar museumstuk

Rond de Endless chair ontstond al snel een familie. Een vroege variant, de schommelstoel Endless Flow, staat in de collecties van het MoMA in New York en het Design Museum in Londen. Tegenwoordig maakt de studio de Endless chair en de Endless Rocking Chair nog steeds, met de karakteristieke ribbels die bij het productieproces horen. Volgens de studio is de stoel opgenomen in de collecties van onder meer het MoMA, het Stedelijk Museum Amsterdam, het Design Museum in Londen en het Centre Pompidou.

Die museumstatus is opvallend voor een ontwerp dat begon als afstudeerwerk. Het laat zien dat de stoel meer is dan een technisch experiment. De vorm is direct leesbaar: je ziet hoe hij gemaakt is, en dat maakt het verhaal van hergebruikt plastic zichtbaar zonder dat er een uitleg bij nodig is.

Een plek in de Nederlandse designtraditie

Op Nederlandsdesign.com staat de stoel al in de Dutch Design top 100, als Endless chair van Dirk van der Kooij. Hij past in een lijn van Nederlandse ontwerpers die het maakproces zelf tot onderwerp maken: niet het eindproduct alleen telt, maar ook de vraag hoe je iets maakt en met welk materiaal. De Endless chair was in dat opzicht vroeg. Hij verscheen in een tijd dat 3D-printen nog vooral iets voor kleine prototypes was, en liet zien dat je met een vergelijkbaar principe ook op meubelschaal kunt werken. Meer over die ontwikkeling lees je in ons stuk over design meubels uit de 3D-printer.

Van der Kooij is sindsdien blijven werken met gerecycled plastic. Zijn studio, vlak bij Amsterdam, verwerkt volgens eigen zeggen jaarlijks meer dan 40 ton afvalplastic tot meubels en lampen, en gebruikt daarbij ook het eigen productieafval opnieuw. De robot die in 2011 de prijs hielp winnen, staat zo aan het begin van een werkwijze die de studio nog altijd kenmerkt.

Bronnen voor dit artikel zijn de Dutch Design Awards en de website van Kooij.

Misschien vind je dit ook interessant?

Laatste berichten
Dutch design top 100
  1. Rood-Blauwe stoel – Gerrit Rietveld
  2. Knotted Chair – Marcel Wanders
  3. Chest of drawers – Tejo Remy
  4. Sloophouten kast – Piet Hein Eek
  5. Worker Chair – Hella Jongerius
  6. Zigzagstoel – Gerrit Rietveld
  7. Tree Trunk Bench – Jurgen Bey
  8. 85 lamps – Rody Graumans
  9. Bone chair – Joris Laarman
  10. Do hit chair – Marijn van der Pol
  11. Cinderella table – Demakersvan
  12. Rag chair – Tejo Remy
  13. Revolt chair – Friso Kramer
  14. Light blubs – Pieke Bergmans
  15. Kokon furniture – Jurgen Bey
  16. Endless chair – Dirk vander Kooij
  17. S33 & S34 Buisstoelen – Mart Stam
  18. Buizenstoel – Piet Hein Eek
  19. Oorstoel – Jurgen Bey
  20. Set up shades lamp – Marcel Wanders
  21. Real Time klok – Maarten Baas
  22. sm05 – Cees Braakman
  23. Poldersofa – Hella Jongerius
  24. Seven chairs in seven days – Ineke Hans
  25. Smoke chair – Maarten Baas
  26. Diagonaalstoel Gispen
  27. Jumper stoel – Bertjan Pot
  28. Boekenstoel – Richard Hutten
  29. Ahrend 380 stoel – Ineke Hans
  30. Carbon chair – Bertjan Pot & Marcel Wanders
  31. Wonderlamp – Studio Job & Pieke Bergmans
  32. Knitted lamp – Hella Jongerius
  33. Sexy Relaxy stoel – Richard Hutten
  34. Sticky lamp – Chris Kabel
  35. FLAX lamp – Christien Meindertsma
  36. Shylight lampen Rijksmuseum – Studio Drift
  37. Plain collection – Maarten Baas
  38. Hondenkrabpaal – Studio Erik Stehmann
  39. Bruynzeel keuken – Piet Zwart
  40. Metamorphosis – Pieke Bergmans
  41. Mitate lampen – Wieki Somers
  42. Beugelstoel – Gerrit Rietveld
  43. Random Light – Bertjan Pot
  44. A forest chair – Kranen Gille
  45. Sushi collection – Edward van Vliet
  46. Groeten uit Holland – Rob Eckhardt
  47. Beautiful Bulb lampen – Annebet Philips
  48. CMYK lamp – Dennis Parren
  49. Chair of textures – Tjep
  50. Miss Judith krukje – Demakersvan
  51. High Tea Pot – Wieki Somers
  52. Frog table – Hella Jongerius
  53. Clay Furniture – Maarten Baas
  54. Domoor beker – Richard Hutten
  55. Paper chandelier – Studio Job
  56. Giso-lampen – Gispen
  57. Heracleum lamp – Bertjan pot
  58. Rocking Bead chair – Vroonland & Vaandrager
  59. Aran Rug – Christien Meindertsma
  60. Berlage stoel – Richard Hutten
  61. LaWo I – Han Pieck
  62. Sauspan – Aldo Bakker
  63. Gispen 412 fauteuil – W.H. Gispen
  64. Dutchtub – Studio Weltevree
  65. Zeppelin kroonluchter – Marcel Wanders
  66. Liquid pillows – Pepe Heykoop
  67. Rising furniture – Robert van Embricqs
  68. Flux chair – Fluxfurniture
  69. Lace Fence hek – Demakersvan
  70. ExpanTable – Laurien Oversier
  71. Oturakast – Rianne Koens
  72. Inflating light lampen – Erik Stehmann
  73. 3D printing vs copyright stoel – Diederik Schneemann
  74. BLOOM! pot en lamp – Rob Slewe
  75. Fragile Future III lamp – Studio Drift
  76. Empty chair – Maarten Baas
  77. Netted lamp – Bertjan Pot
  78. Raw and Rising lamp – Pepe Heykoop
  79. Skeleton Dress – Iris van Herpen
  80. Phat Knits – Bauke Knottnerus
  81. Tiebreak stoel – Bertjan Pot
  82. Light Forest – Ontwerpduo
  83. Sloophouten tafel – Piet Hein Eek
  84. Domestic animals – Guus van Leeuwen
  85. Jug takes care of Cup – Aldo Bakker
  86. Koraalvaas – Pol’s Potten
  87. Project Egg – Michiel van der Kley
  88. Up you go – Jack Brandsma
  89. Random Chair – Bertjan Pot
  90. French Carafe – Kaptein Roodnat
  91. T-chair – Annebet Philips
  92. Bits & Crafts – Joris Laarman
  93. Flax Poef – Christien Meindertsma
  94. Centraal Museum Kroonluchter Richard Hutten
  95. The killing of the piggy bank – Marcel Wanders
  96. One more time klok – Kiki van Eijk
  97. Cow chair – Niels van Eijk
  98. Stripstoel – Gijs Bakker
  99. Bureau accessoires collectie Dick van Hoff
  100. Jouw suggestie hier?