Het porseleinen servies van Aldo Bakker

Oil Platter van porselein uit het servies van Aldo Bakker

Een kan zonder oor en zonder deksel. Een karaf die op zijn zij ligt. Een zoutvaatje waarvan het reservoir tegelijk het handvat is. Het porseleinen servies van Aldo Bakker vraagt om een tweede blik, en dat is precies de bedoeling. In 2009 won de serie een Dutch Design Award in de categorie Product.

Vormen die je pas begrijpt als je ze vasthoudt

Bakker begon niet bij een tekening van een kan of een schaal, maar bij handelingen: schenken, strooien, dopen. Wat een voorwerp moet worden, volgt pas daarna. Volgens de jury van de Dutch Design Awards is de functie van de stukken daardoor op het eerste gezicht niet duidelijk, maar wordt die vanzelfsprekend zodra je ze oppakt. De jury sprak van een nieuwe vormentaal op een terrein waar alles al vaak is gedaan.

Het servies bestaat uit kleine, losse objecten die tussen 2005 en 2008 ontstonden. Ze zijn van porselein en aan de binnenkant geglazuurd. De stukken werden eerst uitgebracht als edities van Thomas Eyck; tegenwoordig worden ze gemaakt door porseleinmaker Frans Ottink.

De stukken van het servies

De Milk or Oil can uit 2005 is een gesloten vorm van tien centimeter hoog, zonder oor en zonder deksel. Dezelfde opening dient voor vullen en schenken. Omdat die opening haaks op het lichaam staat, valt er geen stof in de inhoud.

Een groep porseleinen Milk or Oil cans zonder oor of deksel, ontworpen door Aldo Bakker
Foto: Erik & Petra Hesmerg / Aldo Bakker

Het Oil Platter uit 2007 is een schaaltje met aan één kant een verhoogd vlak. Daartegen druk je een stuk brood in de olie, terwijl wat te veel is terugloopt in het schaaltje. Bij het Salt Cellar, ook uit 2007, is het reservoir tegelijk de greep. Het zout neem je van een klein plateau met een zwart oppervlak, en je vult het vaatje andersom.

De Water Carafe van 25 centimeter lang ligt op zijn zij. Wanneer hij vol is, hoor en voel je: aan het geluid van het water en aan het gewicht in je hand. De brede tuit laat het water als een kleine waterval in het glas lopen. Het jongste stuk is de Vinegar Flask uit 2008, met een tuit die aan de snuit van een dier doet denken. Die tuit houdt een kleine hoeveelheid azijn vast, die je vervolgens over het gerecht kiepert.

Een ontwerper die zijn publiek uitdaagt

Aldo Bakker werd in 1971 in Amersfoort geboren als zoon van ontwerper Gijs Bakker, medeoprichter van Droog Design, en sieraadontwerper Emmy van Leersum. Een klassieke ontwerpopleiding volgde hij bewust niet. Hij leerde zichzelf het vak door te kijken, te schetsen en te tekenen tot hij weet of een vorm een object kan worden.

Dat verklaart waarom zijn werk anders voelt dan veel Nederlands design. Waar Droog in de jaren negentig vaak een idee of een grap zichtbaar maakte, gaat het bij Bakker om de vorm zelf. Hij noemt zichzelf een ontwerper die zijn publiek niet wil helpen, maar wil uitdagen. Alledaagse handelingen als olie schenken of zout pakken worden met zijn objecten weer iets waar je aandacht aan besteedt.

Thomas Eyck omschrijft zijn werk als vreemd en toch vreemd vertrouwd. De afwerking is zo nauwkeurig dat de stukken nauwelijks handgemaakt lijken, terwijl ze dat wel zijn. Eerder schreven we al over zijn Jug takes care of Cup en zijn sauspan, waarin dezelfde zoektocht naar een eigen vorm terugkomt.

Porselein als proefveld

Porselein is een veeleisend materiaal voor zulke ongewone vormen. Gesloten lichamen, tuiten die precies goed moeten schenken en vlakken die strak moeten blijven, vragen om nauwkeurig gieten en bakken. Bakker werkt daarom met een gespecialiseerde porseleinmaker. Het glazuur zit aan de binnenkant, waar het in het gebruik nodig is.

Het servies laat zien wat de Nederlandse designtraditie ook kan zijn: geen conceptuele boodschap en geen industriële massaproductie, maar een kleine serie gebruiksvoorwerpen waarin de ontwerper jarenlang aan één vraag werkt. Hoe ziet een voorwerp eruit als je het vanuit de handeling bedenkt? Wie meer Nederlandse ontwerpers en hun bekendste werk wil zien, vindt die in de Dutch Design top 100.

Bronnen: Dutch Design Awards, Aldo Bakker en Thomas Eyck.

Misschien vind je dit ook interessant?

Laatste berichten
Dutch design top 100
  1. Rood-Blauwe stoel – Gerrit Rietveld
  2. Knotted Chair – Marcel Wanders
  3. Chest of drawers – Tejo Remy
  4. Sloophouten kast – Piet Hein Eek
  5. Worker Chair – Hella Jongerius
  6. Zigzagstoel – Gerrit Rietveld
  7. Tree Trunk Bench – Jurgen Bey
  8. 85 lamps – Rody Graumans
  9. Bone chair – Joris Laarman
  10. Do hit chair – Marijn van der Pol
  11. Cinderella table – Demakersvan
  12. Rag chair – Tejo Remy
  13. Revolt chair – Friso Kramer
  14. Light blubs – Pieke Bergmans
  15. Kokon furniture – Jurgen Bey
  16. Endless chair – Dirk vander Kooij
  17. S33 & S34 Buisstoelen – Mart Stam
  18. Buizenstoel – Piet Hein Eek
  19. Oorstoel – Jurgen Bey
  20. Set up shades lamp – Marcel Wanders
  21. Real Time klok – Maarten Baas
  22. sm05 – Cees Braakman
  23. Poldersofa – Hella Jongerius
  24. Seven chairs in seven days – Ineke Hans
  25. Smoke chair – Maarten Baas
  26. Diagonaalstoel Gispen
  27. Jumper stoel – Bertjan Pot
  28. Boekenstoel – Richard Hutten
  29. Ahrend 380 stoel – Ineke Hans
  30. Carbon chair – Bertjan Pot & Marcel Wanders
  31. Wonderlamp – Studio Job & Pieke Bergmans
  32. Knitted lamp – Hella Jongerius
  33. Sexy Relaxy stoel – Richard Hutten
  34. Sticky lamp – Chris Kabel
  35. FLAX lamp – Christien Meindertsma
  36. Shylight lampen Rijksmuseum – Studio Drift
  37. Plain collection – Maarten Baas
  38. Hondenkrabpaal – Studio Erik Stehmann
  39. Bruynzeel keuken – Piet Zwart
  40. Metamorphosis – Pieke Bergmans
  41. Mitate lampen – Wieki Somers
  42. Beugelstoel – Gerrit Rietveld
  43. Random Light – Bertjan Pot
  44. A forest chair – Kranen Gille
  45. Sushi collection – Edward van Vliet
  46. Groeten uit Holland – Rob Eckhardt
  47. Beautiful Bulb lampen – Annebet Philips
  48. CMYK lamp – Dennis Parren
  49. Chair of textures – Tjep
  50. Miss Judith krukje – Demakersvan
  51. High Tea Pot – Wieki Somers
  52. Frog table – Hella Jongerius
  53. Clay Furniture – Maarten Baas
  54. Domoor beker – Richard Hutten
  55. Paper chandelier – Studio Job
  56. Giso-lampen – Gispen
  57. Heracleum lamp – Bertjan pot
  58. Rocking Bead chair – Vroonland & Vaandrager
  59. Aran Rug – Christien Meindertsma
  60. Berlage stoel – Richard Hutten
  61. LaWo I – Han Pieck
  62. Sauspan – Aldo Bakker
  63. Gispen 412 fauteuil – W.H. Gispen
  64. Dutchtub – Studio Weltevree
  65. Zeppelin kroonluchter – Marcel Wanders
  66. Liquid pillows – Pepe Heykoop
  67. Rising furniture – Robert van Embricqs
  68. Flux chair – Fluxfurniture
  69. Lace Fence hek – Demakersvan
  70. ExpanTable – Laurien Oversier
  71. Oturakast – Rianne Koens
  72. Inflating light lampen – Erik Stehmann
  73. 3D printing vs copyright stoel – Diederik Schneemann
  74. BLOOM! pot en lamp – Rob Slewe
  75. Fragile Future III lamp – Studio Drift
  76. Empty chair – Maarten Baas
  77. Netted lamp – Bertjan Pot
  78. Raw and Rising lamp – Pepe Heykoop
  79. Skeleton Dress – Iris van Herpen
  80. Phat Knits – Bauke Knottnerus
  81. Tiebreak stoel – Bertjan Pot
  82. Light Forest – Ontwerpduo
  83. Sloophouten tafel – Piet Hein Eek
  84. Domestic animals – Guus van Leeuwen
  85. Jug takes care of Cup – Aldo Bakker
  86. Koraalvaas – Pol’s Potten
  87. Project Egg – Michiel van der Kley
  88. Up you go – Jack Brandsma
  89. Random Chair – Bertjan Pot
  90. French Carafe – Kaptein Roodnat
  91. T-chair – Annebet Philips
  92. Bits & Crafts – Joris Laarman
  93. Flax Poef – Christien Meindertsma
  94. Centraal Museum Kroonluchter Richard Hutten
  95. The killing of the piggy bank – Marcel Wanders
  96. One more time klok – Kiki van Eijk
  97. Cow chair – Niels van Eijk
  98. Stripstoel – Gijs Bakker
  99. Bureau accessoires collectie Dick van Hoff
  100. Jouw suggestie hier?