Een kan zonder oor en zonder deksel. Een karaf die op zijn zij ligt. Een zoutvaatje waarvan het reservoir tegelijk het handvat is. Het porseleinen servies van Aldo Bakker vraagt om een tweede blik, en dat is precies de bedoeling. In 2009 won de serie een Dutch Design Award in de categorie Product.
Vormen die je pas begrijpt als je ze vasthoudt
Bakker begon niet bij een tekening van een kan of een schaal, maar bij handelingen: schenken, strooien, dopen. Wat een voorwerp moet worden, volgt pas daarna. Volgens de jury van de Dutch Design Awards is de functie van de stukken daardoor op het eerste gezicht niet duidelijk, maar wordt die vanzelfsprekend zodra je ze oppakt. De jury sprak van een nieuwe vormentaal op een terrein waar alles al vaak is gedaan.
Het servies bestaat uit kleine, losse objecten die tussen 2005 en 2008 ontstonden. Ze zijn van porselein en aan de binnenkant geglazuurd. De stukken werden eerst uitgebracht als edities van Thomas Eyck; tegenwoordig worden ze gemaakt door porseleinmaker Frans Ottink.
De stukken van het servies
De Milk or Oil can uit 2005 is een gesloten vorm van tien centimeter hoog, zonder oor en zonder deksel. Dezelfde opening dient voor vullen en schenken. Omdat die opening haaks op het lichaam staat, valt er geen stof in de inhoud.

Het Oil Platter uit 2007 is een schaaltje met aan één kant een verhoogd vlak. Daartegen druk je een stuk brood in de olie, terwijl wat te veel is terugloopt in het schaaltje. Bij het Salt Cellar, ook uit 2007, is het reservoir tegelijk de greep. Het zout neem je van een klein plateau met een zwart oppervlak, en je vult het vaatje andersom.
De Water Carafe van 25 centimeter lang ligt op zijn zij. Wanneer hij vol is, hoor en voel je: aan het geluid van het water en aan het gewicht in je hand. De brede tuit laat het water als een kleine waterval in het glas lopen. Het jongste stuk is de Vinegar Flask uit 2008, met een tuit die aan de snuit van een dier doet denken. Die tuit houdt een kleine hoeveelheid azijn vast, die je vervolgens over het gerecht kiepert.
Een ontwerper die zijn publiek uitdaagt
Aldo Bakker werd in 1971 in Amersfoort geboren als zoon van ontwerper Gijs Bakker, medeoprichter van Droog Design, en sieraadontwerper Emmy van Leersum. Een klassieke ontwerpopleiding volgde hij bewust niet. Hij leerde zichzelf het vak door te kijken, te schetsen en te tekenen tot hij weet of een vorm een object kan worden.
Dat verklaart waarom zijn werk anders voelt dan veel Nederlands design. Waar Droog in de jaren negentig vaak een idee of een grap zichtbaar maakte, gaat het bij Bakker om de vorm zelf. Hij noemt zichzelf een ontwerper die zijn publiek niet wil helpen, maar wil uitdagen. Alledaagse handelingen als olie schenken of zout pakken worden met zijn objecten weer iets waar je aandacht aan besteedt.
Thomas Eyck omschrijft zijn werk als vreemd en toch vreemd vertrouwd. De afwerking is zo nauwkeurig dat de stukken nauwelijks handgemaakt lijken, terwijl ze dat wel zijn. Eerder schreven we al over zijn Jug takes care of Cup en zijn sauspan, waarin dezelfde zoektocht naar een eigen vorm terugkomt.
Porselein als proefveld
Porselein is een veeleisend materiaal voor zulke ongewone vormen. Gesloten lichamen, tuiten die precies goed moeten schenken en vlakken die strak moeten blijven, vragen om nauwkeurig gieten en bakken. Bakker werkt daarom met een gespecialiseerde porseleinmaker. Het glazuur zit aan de binnenkant, waar het in het gebruik nodig is.
Het servies laat zien wat de Nederlandse designtraditie ook kan zijn: geen conceptuele boodschap en geen industriële massaproductie, maar een kleine serie gebruiksvoorwerpen waarin de ontwerper jarenlang aan één vraag werkt. Hoe ziet een voorwerp eruit als je het vanuit de handeling bedenkt? Wie meer Nederlandse ontwerpers en hun bekendste werk wil zien, vindt die in de Dutch Design top 100.
Bronnen: Dutch Design Awards, Aldo Bakker en Thomas Eyck.






