Wie langs het Olympiaplein in Amsterdam-Zuid loopt, ziet geen gewoon sporthek. Ruud-Jan Kokke ontwierp in 2007 in opdracht van stadsdeel Oud-Zuid een hekwerk van ongeveer een kilometer lang rond het sportpark. Een jaar later won het ontwerp een Dutch Design Award in de categorie Product.
Een hek als binnenkant en buitenkant
Het sportpark ligt tussen de Apollolaan en de Stadionweg, in het deel van Amsterdam-Zuid dat volgens het plan van Berlage in de stijl van de Amsterdamse School werd gebouwd. Het terrein hoorde bij het voormalige Olympische complex en heeft twee monumentale toegangspoorten aan de oost- en westkant en een hoofdpoort aan de zuidkant. Kokke moest dus een hek maken dat afsluit, maar ook past in een straatbeeld met een sterke eigen identiteit.
Zijn antwoord is een hekwerk dat aan de binnenkant hol is en aan de buitenkant bol. Van binnenuit voelt het als een beschermende omarming van het sportveld; van buitenaf leest het als een gesloten, afgeronde wand. Het hek staat niet strak in een rechte lijn, maar meandert. Daardoor worden de lange zijden van zo’n vierhonderd meter opgeknipt in kortere, golvende stukken, en is het prettiger om er langs te lopen.
Kokers van dik naar dun
Opvallend is dat het hek geen palen heeft. Kokke bouwde het op uit vierkante kokers die van dik naar dun naast elkaar zijn gezet. Zo ontstaat een ritme dat van een afstand bijna textiel lijkt, en van dichtbij laat zien hoe het gemaakt is. De verticale accenten die je in het beeld zou verwachten, komen van de bomen: de Italiaanse populieren langs het terrein vormen als het ware de palen van het hekwerk. Voor de inrichting van het terrein werkte Kokke samen met VHP Landschapsarchitecten.
De jury van de Dutch Design Awards noemde het hek adembenemend mooi en zag een verband met het decoratieve gietijzer dat Amsterdam in de jaren twintig en dertig in de openbare ruimte gebruikte. Volgens de jury is het ontwerp daarbij niet nostalgisch en verliest het zijn functie als afscheiding niet uit het oog.
Aan de zuidkant van het park ontwierp Kokke ook het Amsterdamse monument voor Fanny Blankers-Koen, met een tekst en een eigen letter.
Van TC-kruk tot balustrade
Ruud-Jan Kokke is bij veel designliefhebbers vooral bekend van zijn meubels. Zijn TC-kruk uit 1990 is opgenomen in de collectie van het MoMA in New York, en ook de Kokke Chair draagt zijn naam. Toch beslaat het meubelwerk maar een deel van zijn praktijk. Op zijn eigen site staan naast producten ook interieurs, schoolinrichtingen en veel werk in de openbare ruimte: pleinen, paviljoens, bruggen en balustrades, zoals de monumentale balustrade in de Eusebiuskerk in Arnhem. Een zomerpaviljoen in Arnhem werd in 2016 genomineerd voor de Staalprijs.
Die combinatie verklaart waarom het hek aan het Olympiaplein zo zorgvuldig voelt. Kokke behandelt een kilometer stadshek met dezelfde aandacht voor maat, ritme en materiaal als een kruk. Het profiel van de koker, de afstand tussen de staven en de manier waarop het hek om de bocht gaat, zijn allemaal ontwerpbeslissingen.
Hekken in Nederlands design
Een hek lijkt een bijzaak, maar Nederlandse ontwerpers hebben er vaker iets bijzonders van gemaakt. Op deze site staat een overzicht van Dutch design hekken, van het kantachtige hekwerk van Demakersvan tot het Ontmoetingshek van Tejo Remy en René Veenhuizen. Het werk van Kokke past in die traditie: een functioneel object dat de omgeving niet wegdrukt, maar er iets aan toevoegt. Meer bekroonde ontwerpen in en om de openbare ruimte staan bij de winnaars en genomineerden in de categorie exterieur, en wie de grote klassiekers zoekt, vindt die in de Dutch Design top 100.
Wie het Olympiaplein bezoekt, kan het effect zelf ervaren: aan de straatkant een rustige, golvende wand, aan de binnenkant een hek dat het sportveld omsluit zonder het op te sluiten.
Bronnen: Ruud-Jan Kokke en Dutch Design Awards.






